Ana sayfa › Klinik Rehber › Akut Karaciğer Yetmezliği

ACIL GASTROENTEROLOJI

Akut Karaciğer Yetmezliği

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

INR ≥1.5 ve ensefalopati ile birlikte akut karaciğer hasarı varsa düşünülür.

Parasetamol/toksin, viral hepatit, otoimmün hepatit, iskemik hepatit ve mantar zehirlenmesi hızla araştırılmalıdır.

Hipoglisemi, laktat/asidoz, böbrek yetmezliği veya mental durum değişikliği varsa transplant merkeziyle erken görüşülmelidir.

Tanı

İlk Klinik Değerlendirme

Tanım: önceden bilinen siroz olmadan akut hepatoselüler hasar, INR ≥1.5 ve herhangi derecede hepatik ensefalopati varsa akut karaciğer yetmezliği kabul edilir.

Hasta başı ilk bakı: hava yolu/aspirasyon riski, mental durum-West Haven evresi, GKS, vital bulgular, hipoglisemi, şok, sepsis odağı, kanama ve gebelik olasılığı aynı anda değerlendirilir.

Sorgulama: parasetamol içeren tüm reçetesiz/kombine preparatlar, alım zamanı, tek alım-tekrarlayan alım, mantar/bitkisel ürün, alkol, antiepileptik, antitüberküloz, antibiyotik, kemoterapi, viral temas ve gebelik öyküsü hızlı alınır.

Muayene: sarılık, flapping tremor, bilinç dalgalanması, fokal nörolojik bulgu, asit, kronik karaciğer hastalığı stigmaları, enfeksiyon odağı ve dehidratasyon/perfüzyon bulguları aranır.

Kritik uyarı: INR ≥1.5 + ensefalopati görüldüğü anda transplant/yoğun bakım merkeziyle iletişim başlatılır; King's College kriterlerinin tamamlanması beklenmez.

İlk Alınacak Tetkikler - Toksikoloji Öncelikli

Kritik uyarı: asetaminofen/parasetamol düzeyi ilk kanlarla birlikte hemen alınır; alım zamanı belirsizse veya sonuç gecikecekse NAC düzey beklenmeden başlanır.

Toksikoloji: parasetamol düzeyi, salisilat düzeyi, etanol düzeyi ve klinik şüpheye göre geniş toksikoloji taraması istenir.

Zehir danışma/toksikoloji: masif alım, uzatılmış salınımlı preparat, çoklu ilaç alımı, mantar şüphesi veya metabolik asidoz/koma varsa erken aranır.

Kanlar alınırken tedavi bekletilmez: hipoglisemi varsa IV dekstroz, şok varsa resüsitasyon ve parasetamol/bilinmeyen toksin olasılığında NAC aynı anda yürür.

Genel Laboratuvar Paneli

Karaciğer hasarı ve sentez: AST, ALT, ALP, GGT, total/direkt bilirubin, albümin, INR/PT, aPTT, fibrinojen ve uygun merkezde Faktör V.

Yoğun bakım paneli: tam kan sayımı, kan grubu/cross-match, üre, kreatinin, Na, K, Mg, Ca, fosfor, glukoz, arteriyel/venöz kan gazı ve laktat.

Nöro-renal izlem: amonyak, saatlik idrar çıkışı, mental durum/West Haven evresi ve kreatinin trendi kaydedilir.

Koagülopati notu: INR prognostik olduğu için aktif kanama veya girişim gereği yoksa plazma ile gereksiz düzeltilip trend maskelenmez.

Etiyolojiye Yönelik Testler

Viral: HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, HBV DNA, anti-HCV/HCV RNA, HEV IgM/HEV RNA; gebelik, immünsüpresyon veya çok ağır tabloda HSV PCR/ampirik asiklovir düşünülür.

Otoimmün/metabolik: ANA, ASMA, IgG; genç hastada serüloplazmin, 24 saat idrar bakırı, Coombs negatif hemoliz ve ALP/bilirubin paterni değerlendirilir.

Gebelik: uygun hastada gebelik testi; HELLP/AFLP şüphesinde trombosit, hemoliz belirteçleri, ürik asit, obstetri değerlendirmesi ve fetal durum birlikte ele alınır.

İnfeksiyon/sepsis: ateş, lökositoz, hipotansiyon veya klinik şüphede kan-idrar kültürü, akciğer değerlendirmesi ve kaynak araştırması yapılır.

Görüntüleme ve Yatak Başı Değerlendirme

Doppler USG: hepatik ven, portal ven ve hepatik arter akımı; Budd-Chiari, portal ven trombozu, biliyer dilatasyon ve vasküler nedenler için ilk görüntülemedir.

Akciğer grafisi/EKG: yoğun bakım, enfeksiyon, aspirasyon, sıvı yükü ve eşlik eden kardiyak nedenler açısından pratik başlangıç testleridir.

Beyin BT: rutin tarama değildir; fokal nörolojik bulgu, travma, ani bilinç kötüleşmesi veya intrakraniyal olay şüphesinde istenir.

BT/MR: malign infiltrasyon, Budd-Chiari, vasküler patoloji, biliyer obstrüksiyon veya tanı belirsizliği klinik kararı değiştiriyorsa seçilir.

King's College Kriterleri

Parasetamol ilişkili AKY: arteriyel pH <7.30 veya INR >6.5 + kreatinin >3.4 mg/dL + evre III-IV ensefalopati kötü prognoz/transplant değerlendirmesi lehinedir.

Non-parasetamol AKY: INR >6.5 tek başına veya yaş <10/>40, non-A non-B/ilaç etiyolojisi, sarılıktan ensefalopatiye >7 gün, INR >3.5, bilirubin >17.5 mg/dL kriterlerinden ≥3'ü kötü prognoz lehinedir.

Kriter negatifliği güven vermez; laktat/asidoz, hipoglisemi, kreatinin artışı, amonyak yüksekliği, enfeksiyon, hızlı INR yükselişi veya klinik kötüleşme varsa nakil merkeziyle görüşme sürer.

King's College karar destek aracıdır; sevk ve tedavi başlamak için kriterlerin tamamlanması beklenmez.

Rumack-Matthew Nomogramı - Ne Zaman Kullanılır?

Yalnız tek zamanlı akut parasetamol/asetaminofen alımında ve alım zamanı biliniyorsa kullanılır.

Serum parasetamol düzeyi en erken 4. saatte yorumlanır; 4. saatten önce alınan düzey tedavi kararında tek başına güvenilir değildir.

4-24 saat arasında düzey tedavi çizgisinin üzerinde veya çizgi üzerindeyse NAC başlanır.

Nomogram; alım zamanı bilinmeyen, tekrarlayan supraterapötik alım, uzatılmış salınımlı preparat, çoklu ilaç alımı, geç başvuru veya hepatotoksisite gelişmiş hasta için yeterli değildir.

Başlıca Kaynaklar

• AASLD acute liver failure and acetaminophen/NAC educational guidance.
• AASLD DILI Practice Guidance: acetaminophen hepatotoxicity and NAC principles.
• FDA acetylcysteine prescribing information: IV NAC 21-hour regimen.
• Rumack-Matthew nomogram: 4. saatte 150 mcg/mL tedavi çizgisi.
• Yerel zehir danışma merkezi, toksikoloji ve transplant merkezi protokolleri.
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

İlgili Skor Hesaplayıcıları

• Maddrey DF ve Lille Skoru hesaplayıcı
• King's College Kriterleri hesaplayıcı

İlgili Acil Algoritmalar

• Akut Karaciğer Yetmezliği — acil algoritma
• Gebelikte Akut Karaciğer Hastalıkları — acil algoritma

Aynı Kategoride

• Akut Kolanjit
• Alt GİS Kanama
• Gastrik Varis Kanaması
• Üst GİS Kanama