Akut Karaciğer Yetmezliği

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

INR ≥1.5 ve ensefalopati ile birlikte akut karaciğer hasarı varsa düşünülür.

Parasetamol/toksin, viral hepatit, otoimmün hepatit, iskemik hepatit ve mantar zehirlenmesi hızla araştırılmalıdır.

Hipoglisemi, laktat/asidoz, böbrek yetmezliği veya mental durum değişikliği varsa transplant merkeziyle erken görüşülmelidir.

Tanı

İlk Klinik Değerlendirme

Tanım: önceden bilinen siroz olmadan akut hepatoselüler hasar, INR ≥1.5 ve herhangi derecede hepatik ensefalopati varsa akut karaciğer yetmezliği kabul edilir.

Hasta başı ilk bakı: hava yolu/aspirasyon riski, mental durum-West Haven evresi, GKS, vital bulgular, hipoglisemi, şok, sepsis odağı, kanama ve gebelik olasılığı aynı anda değerlendirilir.

Sorgulama: parasetamol içeren tüm reçetesiz/kombine preparatlar, alım zamanı, tek alım-tekrarlayan alım, mantar/bitkisel ürün, alkol, antiepileptik, antitüberküloz, antibiyotik, kemoterapi, viral temas ve gebelik öyküsü hızlı alınır.

Muayene: sarılık, flapping tremor, bilinç dalgalanması, fokal nörolojik bulgu, asit, kronik karaciğer hastalığı stigmaları, enfeksiyon odağı ve dehidratasyon/perfüzyon bulguları aranır.

Kritik uyarı: INR ≥1.5 + ensefalopati görüldüğü anda transplant/yoğun bakım merkeziyle iletişim başlatılır; King's College kriterlerinin tamamlanması beklenmez.

İlk Alınacak Tetkikler - Toksikoloji Öncelikli

Kritik uyarı: asetaminofen/parasetamol düzeyi ilk kanlarla birlikte hemen alınır; alım zamanı belirsizse veya sonuç gecikecekse NAC düzey beklenmeden başlanır.

Toksikoloji: parasetamol düzeyi, salisilat düzeyi, etanol düzeyi ve klinik şüpheye göre geniş toksikoloji taraması istenir.

Zehir danışma/toksikoloji: masif alım, uzatılmış salınımlı preparat, çoklu ilaç alımı, mantar şüphesi veya metabolik asidoz/koma varsa erken aranır.

Kanlar alınırken tedavi bekletilmez: hipoglisemi varsa IV dekstroz, şok varsa resüsitasyon ve parasetamol/bilinmeyen toksin olasılığında NAC aynı anda yürür.

Genel Laboratuvar Paneli

Karaciğer hasarı ve sentez: AST, ALT, ALP, GGT, total/direkt bilirubin, albümin, INR/PT, aPTT, fibrinojen ve uygun merkezde Faktör V.

Yoğun bakım paneli: tam kan sayımı, kan grubu/cross-match, üre, kreatinin, Na, K, Mg, Ca, fosfor, glukoz, arteriyel/venöz kan gazı ve laktat.

Nöro-renal izlem: amonyak, saatlik idrar çıkışı, mental durum/West Haven evresi ve kreatinin trendi kaydedilir.

Koagülopati notu: INR prognostik olduğu için aktif kanama veya girişim gereği yoksa plazma ile gereksiz düzeltilip trend maskelenmez.

Etiyolojiye Yönelik Testler

Viral: HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, HBV DNA, anti-HCV/HCV RNA, HEV IgM/HEV RNA; gebelik, immünsüpresyon veya çok ağır tabloda HSV PCR/ampirik asiklovir düşünülür.

Otoimmün/metabolik: ANA, ASMA, IgG; genç hastada serüloplazmin, 24 saat idrar bakırı, Coombs negatif hemoliz ve ALP/bilirubin paterni değerlendirilir.

Gebelik: uygun hastada gebelik testi; HELLP/AFLP şüphesinde trombosit, hemoliz belirteçleri, ürik asit, obstetri değerlendirmesi ve fetal durum birlikte ele alınır.

İnfeksiyon/sepsis: ateş, lökositoz, hipotansiyon veya klinik şüphede kan-idrar kültürü, akciğer değerlendirmesi ve kaynak araştırması yapılır.

Görüntüleme ve Yatak Başı Değerlendirme

Doppler USG: hepatik ven, portal ven ve hepatik arter akımı; Budd-Chiari, portal ven trombozu, biliyer dilatasyon ve vasküler nedenler için ilk görüntülemedir.

Akciğer grafisi/EKG: yoğun bakım, enfeksiyon, aspirasyon, sıvı yükü ve eşlik eden kardiyak nedenler açısından pratik başlangıç testleridir.

Beyin BT: rutin tarama değildir; fokal nörolojik bulgu, travma, ani bilinç kötüleşmesi veya intrakraniyal olay şüphesinde istenir.

BT/MR: malign infiltrasyon, Budd-Chiari, vasküler patoloji, biliyer obstrüksiyon veya tanı belirsizliği klinik kararı değiştiriyorsa seçilir.

King's College Kriterleri

Parasetamol ilişkili AKY: arteriyel pH <7.30 veya INR >6.5 + kreatinin >3.4 mg/dL + evre III-IV ensefalopati kötü prognoz/transplant değerlendirmesi lehinedir.

Non-parasetamol AKY: INR >6.5 tek başına veya yaş <10/>40, non-A non-B/ilaç etiyolojisi, sarılıktan ensefalopatiye >7 gün, INR >3.5, bilirubin >17.5 mg/dL kriterlerinden ≥3'ü kötü prognoz lehinedir.

Kriter negatifliği güven vermez; laktat/asidoz, hipoglisemi, kreatinin artışı, amonyak yüksekliği, enfeksiyon, hızlı INR yükselişi veya klinik kötüleşme varsa nakil merkeziyle görüşme sürer.

King's College karar destek aracıdır; sevk ve tedavi başlamak için kriterlerin tamamlanması beklenmez.

Rumack-Matthew Nomogramı - Ne Zaman Kullanılır?

Yalnız tek zamanlı akut parasetamol/asetaminofen alımında ve alım zamanı biliniyorsa kullanılır.

Serum parasetamol düzeyi en erken 4. saatte yorumlanır; 4. saatten önce alınan düzey tedavi kararında tek başına güvenilir değildir.

4-24 saat arasında düzey tedavi çizgisinin üzerinde veya çizgi üzerindeyse NAC başlanır.

Nomogram; alım zamanı bilinmeyen, tekrarlayan supraterapötik alım, uzatılmış salınımlı preparat, çoklu ilaç alımı, geç başvuru veya hepatotoksisite gelişmiş hasta için yeterli değildir.

Başlıca Kaynaklar

AASLD acute liver failure and acetaminophen/NAC educational guidance.
AASLD DILI Practice Guidance: acetaminophen hepatotoxicity and NAC principles.
FDA acetylcysteine prescribing information: IV NAC 21-hour regimen.
Rumack-Matthew nomogram: 4. saatte 150 mcg/mL tedavi çizgisi.
Yerel zehir danışma merkezi, toksikoloji ve transplant merkezi protokolleri.
Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

Mesafeli Satış · İade ve Cayma · Teslimat · Hesap Silme