Ana sayfa › Klinik Rehber › Alt GİS Kanama

ACIL GASTROENTEROLOJI

Alt GİS Kanama

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Hematokezya, parlak kırmızı/koyu kırmızı dışkılama, pıhtılı rektal kanama veya kanlı dışkı ile başvuran hastada düşünülür.

Hemodinamik instabilite, senkop, devam eden bol kanama, belirgin Hb düşüşü, antikoagülan/antiagregan kullanımı, ciddi komorbidite veya ileri yaş varsa acil değerlendirme gerekir.

Hematemez, melena, şok, belirgin BUN/üre yüksekliği veya masif hematokezya varsa hızlı geçişli üst GİS kanama dışlanmadan alt kaynak varsayılmaz.

Tanı

İlk Değerlendirme Akışı

1. Önce stabilite belirlenir: KB, nabız, ortostaz/senkop, mental durum, aktif kanama miktarı ve şok bulguları değerlendirilir.

2. Dijital rektal muayene ile kan varlığı, melena, kitle, hemoroid/fissür ve dışkı rengi değerlendirilir; tek başına hemoroid görülmesi ciddi kanamayı dışlamaz.

3. İki geniş damar yolu, monitörizasyon, kan grubu/cross-match ve seri Hb-Hct hazırlığı klinik şiddete göre başlatılır.

4. Masif/devam eden kanama veya instabilite varsa resüsitasyonla eş zamanlı BT anjiyografi, girişimsel radyoloji, cerrahi ve gastroenteroloji hattı hazırlanır.

5. Stabil ve kanaması sınırlı hastada barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi tanı ve gerektiğinde tedavi için ana yöntemdir.

Ağır / Tekrarlayan Kanama Risk İpuçları

Taşikardi, hipotansiyon, ortostaz veya senkop

Başvuruda/ilk saatlerde devam eden rektal kanama veya bol hematokezya

Hb/Hct düşüklüğü veya seri takipte hızlı düşüş

Transfüzyon gereksinimi veya ilk 24 saatte kanamanın sürmesi

Aspirin/antikoagülan/antiagregan kullanımı

İleri yaş, ciddi kardiyopulmoner hastalık, böbrek yetmezliği veya ikiden fazla önemli komorbidite

Nontender abdomen ile bol ağrısız hematokezya divertiküler kanama lehine olabilir; ağrısız olması kanamanın hafif olduğu anlamına gelmez.

Üst GİS Kaynak Dışlama

Hematemez veya kahve telvesi kusma varsa üst GİS kanama önceliklidir.

Melena, hipotansiyon/şok, belirgin üre yüksekliği, siroz/varis öyküsü veya masif hematokezya varsa hızlı geçişli üst kaynak düşünülür.

Üst kaynak olasılığı yüksekse stabilizasyon sonrası ÖGD öncelik kazanır; negatif alt değerlendirme üst kaynağı dışlamaz.

Nazogastrik aspirat/lavaj rutin değildir; negatif sonuç üst GİS kanamayı güvenle dışlamaz.

İlk Laboratuvar ve Kan Hazırlığı

Tam kan sayımı

Hemoglobin / hematokrit seri takibi

Üre

Kreatinin

Elektrolitler

PT

INR

aPTT

Kan grubu ve cross-match

Laktat ve kan gazı: şok, iskemi veya sepsis şüphesinde

CRP: kolit, iskemi veya enfeksiyon şüphesinde

Kolit / Enfeksiyon / İskemi Tetkikleri

Gaita kültürü, C. difficile toksin/PCR ve parazit incelemesi: kanlı ishal, ateş, antibiyotik/hastane teması veya epidemiyolojik risk varsa

Fekal kalprotektin seçilmiş olguda IBD aktivitesi ayrımına yardımcı olabilir; akut kanamada tek başına karar verdirmez.

Şiddetli karın ağrısı, laktat yüksekliği, peritonit veya vasküler risk varsa iskemik kolit/mezenter iskemi açısından BT anjiyografi ve cerrahi değerlendirme düşünülür.

Persistan kanama, kilo kaybı, demir eksikliği veya ileri yaşta yeni başlangıç varsa malignite/polip açısından kolonoskopi planı netleştirilir.

Endoskopik Değerlendirme: Anoskopi / Fleksibl Sigmoidoskopi

Anorektal kaynak şüphesinde anoskopi erken yararlıdır: hemoroid, fissür, fistül, proktit veya rektal ülser değerlendirilebilir.

Rektosigmoid kaynak şüphesinde fleksibl sigmoidoskopi düşünülebilir: radyasyon proktiti, ülseratif proktosigmoidit, soliter rektal ülser veya rektosigmoid post-polipektomi kanama.

Anoskopi/fleks sig ciddi veya proksimal kanamayı dışlamaz; özellikle 50 yaş üzeri, anemi, kilo kaybı, devam eden kanama veya malignite riski varsa kolonoskopi planı korunur.

Kolonoskopi / BT Anjiyografi Zamanlaması

Stabil hastada yeterli barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi planlanır; işlem tanısal olduğu kadar tedavi edici de olabilir.

Acil/erken kolonoskopi gerekiyorsa hızlı polietilen glikol (PEG) bazlı barsak hazırlığı kullanılır; oral alamayan seçilmiş hastada nazogastrik yol ile hazırlık düşünülebilir.

Sodyum fosfatlı hazırlıklar sıvı-elektrolit yükü ve böbrek riski nedeniyle akut kanamada tercih edilmez.

Acil hazırlıksız kolonoskopinin tanısal değeri düşük olabilir; kanla dolu kolonda kaynak saptama zorlaşır.

Hemodinamik instabilite, devam eden aktif/masif hematokezya veya kolonoskopi hazırlığını tolere edememe varsa BT anjiyografi hızlı kaynak lokalizasyonu için öne çıkar.

BT anjiyografi pozitifse girişimsel radyoloji ile selektif anjiyografi/embolizasyon değerlendirilir; negatif BT anjiyografi aralıklı kanamayı dışlamaz.

Kanama durmuş ve hasta stabilse kolonoskopi zamanlaması yatış içinde veya güvenli ayaktan hızlı plan şeklinde klinik riske göre belirlenir.

Seçilmiş Görüntüleme / Kaçınılacak Testler

İşaretli eritrosit kanama sintigrafisi rutin ilk test değildir; aralıklı/obskür devam eden kanamada veya BT anjiyografi/anjiyografi öncesi lokalizasyon sorusunda seçilmiş olguda düşünülebilir.

İşaretli eritrosit kanama sintigrafisi geç görüntülerde yanıltıcı lokalizasyon verebilir ve kanama nedenini göstermez; pozitif sonuç genellikle endoskopi, BT anjiyografi veya anjiyografi ile bağlanmalıdır.

Acil baryum lavmanı akut alt GİS kanamada kullanılmaz; tanısal değeri düşüktür ve sonraki kolonoskopi/anjiyografiyi zorlaştırabilir.

BT kolonografi akut kanama yönetiminde rutin değildir; aktif kanama veya iskemi sorusunda BT anjiyografi, mukozal/tedavi edici değerlendirmede kolonoskopi önceliklidir.

Ayırıcı Tanılar

Divertikül kanaması

Anjiodisplazi

Post-polipektomi kanama

Kolorektal kanser veya büyük polip

İskemik kolit

Ülseratif kolit veya Crohn alevlenmesi

Enfeksiyöz kolit

Radyasyon proktiti

Hemoroid

Anal fissür

Rektal ülser

Masif üst GİS kanama

Başlıca Kaynaklar

• ACG (American College of Gastroenterology) Guideline: Management of Patients with Acute Lower Gastrointestinal Bleeding
• ESGE guideline: diagnosis and management of acute lower gastrointestinal bleeding
• ASGE guidance on lower gastrointestinal bleeding and endoscopic management
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akut Karaciğer Yetmezliği
• Akut Kolanjit
• Gastrik Varis Kanaması
• Üst GİS Kanama